Lato dojrzewa, za chwilę
będzie gotowe do zerwania i przetrzymania w słoiku na zimę.
piątek, 28 sierpnia 2015
piątek, 21 sierpnia 2015
niedziela, 16 sierpnia 2015
Nie ma mnie tu
Wystarczy się mocno skupić, a rudość przeniknie w zieleń. Zatopić się tak, że żadne chytre oczy nie dostrzegą. I zapomną, że kiedykolwiek był, że była, że byłam.
Zwiedzić duchem na przełaj zieleń samą w sobie.
W tę zieleń, w tę zieleń!
czwartek, 2 kwietnia 2015
Reinkarnacja
Czy mieliście kiedyś tak, że zasuwaliście przez kilka miesięcy jak motorek po kilkanaście godzin dziennie, z przerwą na siku i jedzenie, podpierając się nosem, wypruwając sobie wszystkie żyły i flaki jednocześnie, a w momencie, kiedy ktoś zobaczył efekt waszych starań i z uśmiechem powiedział "dobra robota" - czy w takiej chwili zamiast powiedzieć "wuuuut?", wy z podobnym uśmiechem zadeklarowaliście, że wykonacie drugą taką pracę w o połowę mniejszym czasie?
Tak, w poprzednim wcieleniu byłam aportującym pieskiem.
sobota, 28 marca 2015
Panoptykon
Tak mi jakoś nieswojo.
Siedzę sama, pochylona
nad starannie wykreślonym ludzkim sercem tłumaczeniem. Tłumaczeniem się.
Tłumaczeniem świata. Tylko ja i tekst. I rękawiczki.
Oprócz własnego oddechu
słyszę oddech bibliotekarza i szelest kart. Jesteśmy tu we dwoje, czwartą godzinę razem. Ja
patrzę w wolumin, on patrzy na mnie. Na nas patrzy oko kamery.
Czuję, że pończochy mi
się trochę przekręciły i chciałabym je lekko poprawić, nie odrywając się od
liter przede mną, ale nie mogę, bo oni patrzą. Wstaję, zgłaszam, że wychodzę na
chwilę.
W piątej godzinie
przychodzi pani bibliotekarz. Zaczyna szeptać mojemu wojeryście jakieś historie z zaplecza, w jej zniżonym głosie
słyszę zaangażowanie, pewien oświecony ton w stylu „oni to, oni tamto, a my?”.
Nie mogę się skupić, bo szept wcale nie oznacza ciszy, o którą prosi napis na
drzwiach czytelni. Spoglądam z dość dużą pretensją na rozmówców, mając
nadzieję, że przywołam ich do porządku, że się zreflektują. Niezrażeni
dyskutują, jakby musieli wypluć z siebie setki, tysiące zupełnie niepotrzebnych,
ale dławiących ich od kilku samotnych godzin, słów i myśli.
Odarta z resztek intymności
lektura stoi i trzęsie się z poczucia niemocy.
Przyszłam tylko poczytać.
Nie ukraść, nie poplamić, nie wyrwać, nie sfotografować, nie obślinić. Jestem
kimś, kto nie zrobiłby krzywdy nawet małej broszurce, a co dopiero wielkiemu
tomiszczu. Wśród tysiąca sprawiedliwych znaleźć się może ten jeden, z powodu
którego wszyscy musimy być traktowani jak potencjalni złodzieje i wandale. Nie
mam o to żalu, rozumiem, że z jego powodu wszyscy musimy mieć ograniczone resztki wolności. Przykro mi tylko, że w tej filii Królestwa Podejrzliwości nie
mogę liczyć na drobny komfort skupienia.
środa, 4 marca 2015
Coś, jak liryzm, struna brzękła
Wyglądam przez okno sali,
w której bez mała sto lat temu Wyspiański zobaczył polskie dzieje.
Sama sala
jest nieduża, jak oni wszyscy się tam pomieścili? Podłoga w jednym miejscu
niemile trzeszczy, ale nie mogę się powstrzymać i depcę zawzięcie tę biedną skrzeczącą
deskę. Przeciągły zachrypnięty pisk, który wydaje, odbieram jako sygnał, że dawno jej nie wymieniano, więc trochę się nakręcam – pamięta ona może uderzenia
obcasów (trza być w butach na weselu), brzęk rozbijanego szkła, przesuwane nóżki
stołów? Naiwne odpytywanie niemych świadków historii.
A przecież wiem, że w tym
domu żyło jeszcze kilka pokoleń rodzin Tetmajerów i Rydlów - mogli wymienić
podłogę, mogli wymienić framugi okien, tak jak dobudowali całą nową część
domu.
To, co mnie najbardziej
zastanowiło, a z czego nie do końca zdawałam sobie sprawę, to fakt, że Rydlówka
jest dalej niż myślałam. Idę i myślę, że tak, tędy jechali powozami, było już
zimno, szybko robiło się ciemno, trzeba było się wspinać pod górę, konie się
pewnie męczyły, bo to i wysoko, i obfity ładunek, i daleko. Koła powozów
grzęzły w wiejskich błotnistych dróżkach, pasażerowie otulali się pledami, w
brzuchach burczało, bo cały dzień karnie czekały na weselną wyżerkę. Trzęsło
nimi? Pewnie, że trzęsło. Kości czuły każdą nierówność drogi, ale co tam – w
tańcach weselnych o wszystkim zapomniały (jeden melodyjny szum i rumot tupotających tancerzy, co się tam kręcą w zbitej masie).
Przyglądam się wiszącym na ścianach zdjęciom sprzed dziesiątków lat. Widzę to, co znam z moich dziecinnych wsi. Dom tonie w zieleni krzewów i drzew. Ludzie pozujący do zdjęcia są elementem snutej na nim narracji, nie jego centrum. Tak szybko się to zmieniło, człowiek uwierzył, że na pierwszym planie ma być on i jego opowieść.
Za oknem brak chochoła (sad, a na deszczu i słocie krzew, otulony w słomę, w zimową ochronę okryty), lecz mimo to chcę wierzyć, że Wyspiański widział to, co ja widzę.
Patrzę przez okno na
suche wiechcie krzewów, czekających na wiosnę. I nie zapominam. Nie chciałabym
zapomnieć.
piątek, 27 lutego 2015
Moody river more deadly
...than the vainest knife.
W rzekach, a może raczej w moim stosunku do
nich, jest coś niepokojącego. Szlachetne, życiodajne, niewzruszone. Nieodgadnione,
mroczne, złudne. Migotliwe, dobre, chłodne. Posępne, agresywne, demoniczne.
Boję się ich, czczę z uniżonością, wymawiam im
od najgorszych. Ich wyniosła obojętność w stosunku do mojej mieszaniny lęku i
fascynacji niesie mi ulgę i torturę zarazem. Wpatrywanie się w toń rzeki to
jedyny sport ekstremalny, jaki uprawiam. Niezdrowe podniecenie, balansowanie na
granicy, wilgotne dłonie. Czasem słyszę, że mnie woła, że zaprasza, chce mnie
przytulić i dać ukojenie.
Mało jej, chciwej wywłoce. Nie tym razem, rozumiesz?
I nie ze mną.
poniedziałek, 23 lutego 2015
Dziecko
Patrzę na nią. Ma cztery
lata, rumianą buzię, jest bardzo energiczna i wrażliwa.
Radość życia wyraża
głośno i ekspresyjnie. Zawsze taka była, nawet jako niemowlę – zanosiła się
śmiechem i piszczała ze szczęścia, zwłaszcza przy największych, najbardziej
absurdalnych wygłupach.
Chciałabym, żeby lubiła
gry, które jej proponuję, i szybko łapała ich zasady. Żeby cieszyła ją muzyka,
żeby lubiła ze mną tańczyć i bawić się w rymowanki.
Ona woli zabawę w
chowanego, berka, taranowanie i pojedynki na miny.
Dlaczego miałaby
dostosowywać się do moich oczekiwań? Czy czas zabawy nie jest dla niej czasem
świętym, w którym to ona ma się dobrze bawić, a nie ja?
W tej całej naszej
relacji, z której sama czerpię coraz więcej przyjemności, bo dogadujemy się
coraz lepiej, najbardziej zaskoczyło mnie to, że to ja jestem tym dorosłym. Że
coś się bezpowrotnie skończyło. Że nie przynależę do tego świata, który ciągle
tkwi w mojej głowie jako jedyny i rzeczywisty.
Poczucie niepowetowanej
straty, które na co dzień nie dominuje, bo wszystko wokół jest ważniejsze, w
zabawach z dzieckiem z całą wyrazistością staje mi przed oczyma i mówi
„jestem”.
Chowam twarz w dłonie,
nie widać mnie, jestem pewna, że zaraz odejdzie.
środa, 11 lutego 2015
Bird is the word
Mam to za sobą.
Seans tegorocznego faworyta do Oscara, czyli filmu„Birdman” Iñarritu.
Nie jestem krytykiem filmowym, więc moja opinia nie jest
merytoryczna i pewnie ekipa odpowiedzialna za ten Gniot Roku chętnie powiedziałaby do mnie to, co
mówi bohater Michaela Keatona do surowej recenzentki teatralnej, ale co mi tam.
Film przypomina mi przelewanie z pustego w próżne. Fabuła,
motywacje bohaterów, ich sylwetki itd. – wszystko to jest papierowe,
jednowymiarowe i bardzo oczywiste. Reżyser ma nadzieje, że te olbrzymie
niedostatki pokryje kunsztowną reżyserią, ale to forma bez treści (i między
nami mówiąc, nie aż tak kunsztowna).
Przed seansem przeczytałam kilka pochlebnych recenzji –
ludzie pieją z zachwytu, mówią o głębi, odwadze i prawdzie w sztuce. Podkreślają
znakomite kreacje aktorskie (wg mnie to jedna z najsłabszych ról Keatona; nie
rozumiem, po jakiego grzyba reżyser kazał Naomi Watts całować się z kobietą – a
nie, czekajcie, rozumiem! miało to służyć tylko przyciągnięciu uwagi, że niby film
jest tak bezkompromisowy i nowoczesny, bo dla fabuły i nakreślenia postaci nie
miało to zupełnie znaczenia; Emma Stone była absolutnie najgorsza – ciągle się
wytrzeszczała i sepleniła, no i te odrosty!; postaci Amy Ryan i Zacha
Galafianakisa – nieinteresujące wypełniacze; naprawdę przyjemnie się oglądało
jedynie niezawodnego Edwarda Nortona, ale on – do czasu – miał najlepiej rozpisaną
rolę).
Denerwowało mnie niemal wszystko – okropna muzyka (nieznośne
jazzowe pierdy na perkusji), nachalny morał, oczywiste wskazówki dotyczące
tego, w którą stronę to wszystko zmierza, scenariusz żywcem wyjęty z pamiętnika
egzaltowanej licealistki (Coehlo zmieszany z Schopenhauerem, przy mądrościach dotyczących historii ludzkości dyskretnie puściłam pawia w golf).
Traktowanie odbiorców jak idiotów. Pretensjonalność, która mówi: jeśli ci się nie
podoba, to znaczy, że nie rozumiesz. Wydmuszki, skorupki, krakowski Szkieletor.
sobota, 31 stycznia 2015
Less is more
Gdyby ktoś zapytał mnie,
ile osób jest żywotnie zainteresowanych moją radosną gębą, odpowiedziałabym, że
ich liczba nie przekracza liczby paluszków u jednej ręki.
Byłabym jednak w błędzie.
Na moim prywatnym,
jednostkowym szczęściu zależy rzeszom osób, które robią wszystko, aby moje
życie było lepsze i pełniejsze. Skroili idealne dla mnie majtasy,
które sprawią, że w końcu osiągnę wymarzoną równowagę. Jedyne, co muszę zrobić,
to KUPIĆ.
Kupić nowe ciuchy, by
uwolnić siłę swojej kobiecości.
Kupić nowe auto, które
zapewni bezpieczeństwo mojej rodzinie.
Kupić piwo, dzięki
któremu mam przyjaciół.
Kupić bilety na
zagraniczną podróż, bo życie polega na wyzwaniach.
Kupić łakocie, by pokazać
dzieciom, że je kocham.
Kupić sos w proszku i mieć
więcej czasu na swoje pasje.
Kupić buty do biegania,
bo bieganie znaczy wolność.
Kupić smartfon, by móc
oglądać śmieszne koty zawsze kiedy chcę.
Kupić leki, kupić
telewizor, kupić kawę, kupić tusz do rzęs, kupić ubezpieczenie, kupić miłość,
wolność, szczęście… Ile osób modli się słowami podobnej litanii do św. Mamony?
Dlaczego wraz ze wzrostem
PKB wzrasta ilość sprzedawanego prozaku? Wyrobienie w ludziach nawyku, że na
drodze do szczęścia ciągle im czegoś brakuje, skutkuje tym, że za każdym razem je
inaczej definiują. Dzisiaj szczęściem jest 5 tys. na rękę, własne mieszkanie,
łazienka z bidetem, prywatne przedszkole, nowa marynarka z wyższej półki. Jutro
– 5 tys. to nie tak dużo, lepiej byłoby mieć 8, mieszkanie ma za mały balkon,
zamiast łazienki lepszy jest salon kąpielowy, do przedszkola dojazd męczy, a do
marynarki trzeba mieć jeszcze fajne gacie i koszulę. Mniej cieszy to, co
jest, bardziej smuci to, co przechodzi koło nosa.
Nie czynię zarzutu reklamom,
że ogłupiają i kreują sztuczne potrzeby, taka ich rola. Martwi mnie jedynie, że
tyle osób ulega temu zaczadzeniu. Do tego stopnia, że określają się przez
rzeczy, przez zakupy. Gdyby im zabrać te wszystkie przedmioty, którymi się
otaczają, a które są im zupełnie zbędne, kim by byli, co by z nich zostało?
piątek, 23 stycznia 2015
O Fortuna velut Luna statu variabilis
Znów halny.
Ja i moja migrena
wybrałyśmy kiepskie miejsce do życia.
Jestem abstynentką, ale
ciągle pod wpływem. Pod wpływem wiatru z gór, pod wpływem cyklu księżycowego,
pod wpływem frontów atmosferycznych. Jestem bezbronna, podatna. Nie mam jak się
chronić.
Pewnie gdybym
wyprowadziła się nad piaszczystą plażę, problem rozsadzającego bólu głowy majaczyłby
w odległych wspomnieniach. Ale może to pozory – żyłam dłuższy czas w innym niż
obecnie miejscu i tam również migrena była wiernym mi druhem. Poza tym
zmienność Księżyca jest jedną z najtrwalszych rzeczy, jakie znam, więc czy na
Barbadosie, czy na Wyspach Owczych, czy na Sumatrze zapewne wciąż smyrałby mnie
swoją pyzatą buzią, karmił rogalikiem i odwracał się plecami strzelając focha.
Halny jest jednak
sukinsynem jakich mało. To, co zrobił w Tatrach ponad rok temu, to
poważne przegięcie. Ludzie, którzy się na temacie znają, mówią, że tak się
zdarza, że kiedyś wszystko wróci do równowagi, ale gdy patrzę np. na to:
myślę sobie, że skoro
potężna husaria drzew nie dała mu odporu, to jak ja, 50 kg kości, skóry i
mięsa, mam się z nim mierzyć?
niedziela, 18 stycznia 2015
Plusy dodatnie
Jaki zawód wybrać, aby
nie zwariować? – zapytuje tytuł galerii zdjęć na jednej z odwiedzanych
przeze mnie stron. Nie klikam, bo znam odpowiedź. Zawód miłosny, rzecz jasna.
To jeden z tych zawodów,
który, jeśli przeżyty za smarka, pozwala na wybranie tego, czym człowiek może się stać – czy kapuścianym głąbem, który będzie obwiniał o całe zło tego świata
spisek różokrzyżowców nie widząc w sobie ni grama intelektualnego i
emocjonalnego obwiesiostwa, czy też trzciną myślącą, wykorzystującą okazję do
charakterologicznej angiografii, odnajdującą we własnych trzewiach spleen,
który w umiarkowanej dawce pięknie szlifuje to, co najlepsze w naszym gatunku –
zrozumienie, współczucie, refleksję.
Zawód miłosny pozwala na
oddzielenie ziarna od plew, czyli normalnych relacji międzyludzkich od
romantyczno-destrukcyjnego wyrzygu, który oblepia ludzi co najmniej od czasów
tego nygusa Wertera (a już na pewno od czasów czułostkowych pieni Briana
Adamsa).
Ma on jeszcze tę
wspaniałą cechę, że jego skutki są zazwyczaj tylko pozytywne dla każdej
następnej relacji (chyba że wcześniej strzelimy sobie w łeb w poczuciu rozpaczy
– nie polecam!). Wiemy dzięki niemu, że nie ma sensu rzucać się na stos, gdyż
po każdej, nawet najciemniejszej nocy zawsze wychodzi słońce. A miłość znaczy
życie, nie śmierć.
sobota, 17 stycznia 2015
I said you better run, run, run...
Nie cierpię biegać.
Nie przepadam za ludźmi,
którzy uważają, że moja odmowa uczestniczenia w English Name Run czy Biegnij,
Psiawólko oznacza że:
- nie udzielam się
charytatywnie,
- jestem leniwa,
- nie uprawiam sportu w
ogóle,
- jestem dziwna, bo teraz
wszyscy biegają.
Gdzie mój duch
współzawodnictwa? Czy nie rozumiem, że bieganie wyzwala w człowieku potencjał
adoptowanego dziecka Herkulesa i Einsteina? Dlaczego sama siebie wykluczam? Czemu
wybrałam niezdrowy tryb życia? (bo jak wiadomo jedyną alternatywą dla biegania
jest popierdywanie w kanapę przed telewizorem)
Mam powyżej uszu ludzi,
którzy biegają od dwóch lat, a wmawiają wszystkim wokół, że robili to całe
życie (chyba po swojej chacie, bo na ulicach i w parkach widywałam zazwyczaj
jedynie garstkę zapaleńców). Że dorobili do rytmicznego przebierania nogami i
rękami całą filozofię życiową i uczynili z niej rodzaj gnozy, której
niewtajemniczeni, posiadając rozumki wielkości przyrodzenia Adama H., nie
pojmą. Że nagle objaśniają mi, co to znaczy walka z własnymi słabościami i
ograniczeniami ciała (tak jakby poza bieganiem nie było sportów do uprawiania).
Że wyskakują z hasłami rodem z Dantona o równości i braterstwie – w końcu w
jednym rzędzie na starcie stoi i gruba ryba, i płotka, i wszyscy są szczęśliwi:
ryba, bo snobuje się egalitarnie, i płotka, bo obok niej tłusty sum, szef w
korpo, też ma krótkie majtki, a po skończonym biegu – czerwony rzucik na
twarzy. A potem wszyscy wracają, jedni lexusem, inni tramwajem, do swoich ról.
Zatem biegajcie sobie ile
chcecie, tylko nie wciskajcie na siłę innym swojego stylu życia, nie uważajcie
się za lepszych, bo uprawiacie ten zacny olimpijski sport (na fatalnych
nawierzchniach, zimą dodatkowo hiperwentylując okropne powietrze, ale to
zupełnie nieistotny szczegół, wszak moda wymaga poświęceń), nie dzielcie świata
na was – forpocztę nowego wspaniałego świata i nas – zacofanych i gnuśniejących nudziarzy.
Kilka lat temu był szał
na taniec. Teraz ci sami ludzie przechwalają się swoimi wynikami na portalach
społecznościowych i zgrywają ekspertów od fizjologii. Co będzie następne? Liczę
na to, że w końcu pojawi się jakaś pożyteczna moda, np. życie w zgodzie z
naturą – co poniekąd się już trochę tu i ówdzie przejawia, ale w bardzo
pokracznej i zdeformowanej formie. No ale do tego jest potrzebna jest gruntowna
zmiana myślenia, a nie tylko chwilowy trend. I niestety wymaga wyrzeczeń, na co
jeszcze naszego żarłocznego i sobiepańskiego społeczeństwa chyba nie stać.
wtorek, 13 stycznia 2015
Bo starzy są tu na tej ziemi
…jak grosz, co wyszedł
już z obiegu – pisał nieodżałowany Franz, któremu nie udało się dożyć nawet
średniowiecznej starości. Nie mógł być w tych słowach bardziej nowoczesny.
Bo w nowoczesności nie ma
miejsca dla starszych ludzi. Nie ma miejsca na starość, samotność, zniedołężnienie.
Nowoczesność tworzą młodzi i nowoczesność kieruje swoją ofertę w stronę młodych. Witalność, jurność, hałas – inny Franz,
dionizyjski, zacierałby ręce z uciechy, gdyby nie fakt, że śmierć ima się także
i nadludzi.
Oferta. Jeśli nie mogę Twojej osoby przetopić na dodatkowe zera na moim koncie,
jesteś mi ciężarem, zbędnikiem. Pogorszenie się wzroku to jeden z obowiązujących
punktów wycieczki do zajazdu Starość, ale najbardziej krótkowzroczni są ci, którzy
myślą, że temat ich nie dotyczy, czyli obecni adresaci oferty.
Starszym osobom nie należy
się nic od świata. Nie mogą głośno cierpieć (w mojej przychodni jest nawet
wywieszona obraźliwa Pseudo-Szymborska, na szczęście na tyle małymi literkami,
że główni odbiorcy nie mają możliwości jej przeczytać). Nie mogą odpocząć
(babcia musi się zająć wnukami, a dziadek… yyy, od czego właściwie jest
dziadek?). Nie mogą mieć swoich przyzwyczajeń, swojego oglądu świata, w którym
wyrośli (ciem-no-gród!). Nie mają dla siebie programów w telewizji (polskie
nieśmieszne kabarety mówiące językiem będącym niestrawną mieszanką durnowatych reklam
– ma być szybko, nieco wulgarnie i koniecznie cool – oraz Świata według Kiepskich).
Są obiektem drwin (klepiące różańce moherowe berety pchające się w komunikacji
miejskiej, zajmujące kolejki do lekarza, głośno komentujące zachowania młodych).
Obciążają NFZ i ZUS.
Fajny dziadek i fajna
babcia to ci, którzy umieją posługiwać się Internetem i kijkami do nordic walking. Niefajny dziadek i
niefajna babcia to ci, których nie stać na dostęp do sieci i którym wypada jedzenie z
buzi.
Jest jedno miejsce, które
pozwala starszym osobom poczuć się dobrze, poczuć jak u siebie, poczuć się zrozumianym
i wysłuchanym. Miejsce, w którym nikt się nie wyśmiewa z ich spojrzenia na
świat, które basuje ich rozpaczy, wykluczeniu i samotności, dając złudne
poczucie bezpiecznej przystani. Mam na myśli oczywiście jedno ogólnopolskie
medium, które przygarnia wszystkich tych, którym współczesny świat mówi: „Nie
nadążasz? To wysiadaj!”. Olbrzymia większość starszych ludzi jest skazana na
RM, bo tam się czują dobrze, swojsko. Nikt im nie każe zmieniać swoich
przyzwyczajeń. Mogą zaspokajać swoje potrzeby duchowe (które z wiekiem się pogłębiają
z powodów czysto eschatologicznych), z których nikt nie drwi ani ich nie
ocenia. Prowadzący mówią wyraźnie i wolno, znane i miłe dla ucha piosenki
brzmią w zwyczajnych aranżacjach. Rozmówcy są dostępni – czasem to jedyne
miejsce, w którym starsi ludzie mogą powiedzieć, co im leży na sercu, bo w
życiu codziennym często zostawieni są sami sobie – wszak młodzi nie będą się
wdawać w dyskusje z przeterminowanymi poglądami ani nie będą wysłuchiwać narzekań,
które tak pasują do ich życia, jak różowe ściany do ich mieszkań w stylu skandynawskim.
Gdyby np. media publiczne
zaoferowały coś starszym osobom, nie
musieliby oni szukać zrozumienia tam, gdzie w gruncie rzeczy są wykorzystywani,
tylko w subtelny sposób. Chciałabym, aby ludzie związani ze światem mediów
(prasa, telewizja, radio) zastanowili się, co zaproponowali osobom starszym.
Dlaczego o nich zapomnieliście? Dlaczego starsi ludzi obecni są w mediach
jedynie w Sprawie dla reportera czy Fakcie, gdzie się żeruje na ich nieszczęściu,
pogłębiając poczucie frustracji i wykluczenia? Popchnęliście ich w ręce Ojca
Dyrektora, by potem narzekać, że starzy są niereformowalnym zaściankiem. Co
zrobiliście, by to zmienić?
piątek, 9 stycznia 2015
Duelos y quebrantos
Wszyscy piszą o Francji i
górnikach, więc i ja zabiorę głos w sprawie sztuk wizualnych. Pies jestem na
teatr i operę, choć ostatnio rzadziej bywam, więcej oglądam. I im więcej
oglądam, tym bardziej się dziwię, tym mniej rozumiem.
Zastanawiam się, czy
problem leży we mnie, bo jestem po prostu za mało wrażliwa i zbyt głupia, czy
może to sztuka współczesna zbyt mocno stara się przekazywać poszarpaną i
niespójną rzeczywistość. A skoro rzeczywistość jest bezczelna, frenetyczna,
zindywidualizowana i niestabilna, to taka też powinna być sztuka, która ją
naśladuje? Nie wiem, ale mam przekonanie, że nie ma nic złego w tzw.
przekraczaniu barier i przełamywaniu schematów, pod warunkiem, że czemuś to
służy, a nie jest tylko ekspresją twórcy. Evviva l’arte? To już było, w dodatku
się nieco skompromitowało. Jeśli miałabym być obserwatorem, świadkiem czy nawet
– jak chce sztuka współczesna – uczestnikiem aktu artystycznego, który poza
wybebeszeniem „ja” jego twórcy nie ma mi
nic do zaoferowania – w porządku, nie mam nic przeciwko. Pod warunkiem, że to
nie ja płacę, tylko mi płaci ten, kto leży na kozetce. W przeciwnym bowiem
razie musze być darmowym psychologiem wsłuchującym się w niekoherentny potok
myśli zmierzających donikąd.
Nie zrozumcie mnie źle.
Daleko mi do pragmatycznego spojrzenia na sztukę. Nie żądam, aby za
pośrednictwem poezji można było pozamiatać chawirę, nie chcę gotować zupy na filmach,
a zamiast rajtek nosić instalacje. Chciałabym jednak, aby dzięki sztuce coś się
we mnie zmieniało, żeby perspektywa, z której patrzę na świat, przesunęła się
choćby o milimetr. Żebym nie musiała czytać obszernych wyjaśnień twórcy, co też
miał na myśli, bo skoro nie umiał tego przekazać, to po co mi potem jego
wyjaśnienia? Chyba na tym właśnie to polega – na umiejętności wyrażenia. Sztuka
ma prawo pozbawiać mnie dobrej samooceny, świdrować w uszach krzykiem, koić,
wnerwiać, łaskotać… Tylko, na litość boską, niech nie nudzi!
Nowocześni twórcy, którzy
wespół z zaangażowanymi krytykami tworzą długie listy przypisów do swoich dzieł,
lubią podkreślać, że uderzają w „zastany mieszczański porządek” (pamiętacie
szaloną Julkę z „W sieci” Kisielewskiego?). Uderzajcie, w co chcecie, tylko
róbcie to dobrze. Nie wystarczy pomachać ze sceny fallusem (było to może
szokujące jakieś pół wieku temu, obecnie dostęp do całej palety rozmaitych
penisów to 2-3 kliknięcia), dodać jako podkład współczesną muzykę rozrywkową,
rzucić kilka przekleństw i uważać, że się tak pięknie dźga mieszczańską
poprawność, bo ona – oprócz was – nikogo nie grzeje , ani nie ziębi. Wyimaginowany
wróg, konstrukt, którego nie ma. Walka z nim to donkiszoteria, trochę śmieszna,
ale bardziej tragiczna. Oh, wait, a może to jest ta właściwa narracja, którą
chcecie prowadzić?
czwartek, 8 stycznia 2015
Jak zwarzone róże
Jest coś samotnego w
zimie. Może to introwertyczna monochromatyczność krajobrazu, skłaniająca do
poszukiwań wewnątrz, a nie wokół. A może to pustka parków? Ślady na śniegu
pozwalają na zidentyfikowanie śmiałków, którzy wybrali się na wyprawę poza
ciepły koc i papcie. Lub którzy poszli szukać samotności.
Oczywiście zima w mieście
ma więcej z wysypiska solnego błota, niż z uśpionej pod białą kołdrą dzieciny.
Ale zdarzają się enklawy, do których przywieram z nie do końca dla mnie
wytłumaczalnym pomieszaniem fascynacji i kontemplacji, ocierającej się o zmurszałe otępienie:
Wiem, że zima jest
okrutna, że zmusza do walki o przetrwanie, a zachwyty nad równiutkimi czapami
śniegu czy piruetami płatków są dość infantylne. Nic na to jednak nie poradzę,
że potrzebuję czasem zmarzniętych policzków.
A może to skowyt – niemy,
bo zima wymaga ciszy – za czymś bezpowrotnie utraconym? Za utraconą
niewinnością/naiwnością? Za czymś, co było jasne i czyste, i moje?
wtorek, 6 stycznia 2015
Niech jabłka sypią się śliczne
Im jestem starsza, tym
trudniej przychodzi mi zaspokojenie. Wbrew pozorom, nie potrzebuję silniejszych
bodźców, lecz właśnie subtelnego smyrania, które czyni całą tę zabawę jeszcze bardziej
podniecającą.
Kiedyś wrażenie robił na
mnie np. „Kalkwerk” Lupy i „Głód” Hamsuna. Potrzebowałam czegoś, co smagałoby
mnie raz po raz po nagim, rozedrganym ciele. Teraz wystarczą mi drapiące
wełniane skarpety, które wytrącą mnie z poczucia pełnego komfortu i
przytulności, takie jak te:
Maryjo czysta, błogosław tej,
Co w miłosierdzie nie wierzy.
Niech jasna twoja strudzona dłoń
Smutki jej wszystkie uśmierzy.
Pod twoją ręką niechaj płacze lżej.
Na wigilijny ześlij jej stół
Zielone drzewko magiczne,
Niech, gdy go dotknie, słyszy gwar pszczół,
Niech jabłka sypią się śliczne.
A zamiast świec daj gwiazdę mroźnych pól.
Przyprowadź blisko pochód białych gór,
Niechaj w jej okno świecą.
Astrologowie z Chaldei, z Ur,
Pamięć złych lat niech uleczą.
Zmarli poeci niechaj dotkną strun
Samotnej zanucą kolędę.
[Czesław Miłosz, Modlitwa wigilijna]
Sztuka nie zawsze musi iść
w parze z litością i trwogą. Pierwszy raz zdałam sobie z tego sprawę podczas
tego seansu, kiedy zamiast dokopywać się do pokładów współczucia i
empatii zrozumiałam, że owo dzieło ostentacyjnie szantażuje mnie emocjonalnie.
Od tej pory zaczęłam czuć wstręt do tych, którzy obliczają swoją sztukę na tani
efekt. W konsekwencji wychodzę czasem na nieczułą królowę śniegu, której nie
wzruszają łzawe hollywoodzkie historie, pompatyczne i
pretensjonalne banały czy cienkie melodramaty.
Nie ma zatem tego złego,
co by na dobre nie wyszło. Nawet najlichszy twór może się przysłużyć czemuś
dobremu. Nie wiem, wprawdzie, czemu przysłuży mi się ten potworek, z
winy którego utraciłam bezpowrotnie kilka godzin mojego życia, ale cierpliwie
czekam na plon.
niedziela, 28 grudnia 2014
Jan Jakub gdyby żył, toby pił
Od wieków człowiek próbował okiełznać naturę, narzucić jej swoje warunki, czynić ją sobie poddaną. W zalanym betonem i przyduszonym spalinami współczesnym świecie enklawy naturalności, zapewniające bliskość pierwotnej przyrody, zaczynają cieszyć się popularnością, a życie "w zgodzie z naturą" staje się modne. Dlatego też całkowicie bezrozumny wydaje się apel ulicy, łabędzi śpiew zmierzchającej cywilizacji:
sobota, 27 grudnia 2014
Nieproszeni goście
Tradycja każe pozostawić na stole wigilijnym jedno puste nakrycie
przygotowane dla zbłąkanego wędrowca. Tej nocy nie ma niepożądanych gości, wszystkim należy się ciepło i życzliwość. W tym roku musiałam dołożyć wielu starań, by nie wyłamać się z tej zacnej tradycji, gdyż miałam owych nieproszonych gości całe mnóstwo. Przykładowo:
„Musisz mu ugotować rosół” (od godziny błyka na palniku)
„Kup flegaminę, mucosolvan, rutinoscorbin, scorbolamid, wapno, islę, strepsils,
krople…” (proszę, zapisz mi na kartce, przecież nigdy nie byłam przeziębiona,
więc nie wiem)
„Na noc podaj mu aspirynę” (sobie – strychninę)
„Nie masz thiocodinu? Nie masz ACC? Ojeeej. Zaraz ci przyniosę” (nie mam w
domu apteki? wstyd)
„Kupiłaś zwykłą sól fizjologiczną do inhalacji? Mówiłam, że ma być
specjalistyczna, ta mu nic nie pomoże” (szaleńczy rajd po aptekach w celu
znalezienia jakiejkolwiek otwartej o 15:00 w Wigilię się nie liczy)
„Podajesz mu soki? Musi dużo pić! Nie jest głodny? Obierz mu pomarańczę.
Daj mu kiwi. Co ci podać, synku? Zrób mu sok z cebuli. Przygotowałaś mu coś
jeść?”…
To wszystko podczas codziennych wizyt i miliona smsów.
Święta to czas prawdziwych cudów. To cud bowiem, że ani razu nie użyłam
żadnego z niedyplomatycznych zaproszeń do opuszczenia naszego życia.
piątek, 28 listopada 2014
Zen
Ćwiczę się w sztuce
wyciszenia i relaksu. Okazji mam całe mnóstwo, gdyż albowiem:
1. Wisi nade mną
jak miecz Damoklesa perspektywa rozpiżdżenia w drobny mak mojej przeszło
6-letniej pracy. Wszystko zależy od tzw. czynnika ludzkiego (określenie równie
zacne co „zasoby ludzkie”) – zgodzą się, pójdą na rękę, czy może powiedzą „to
nie nasz problem, do widzenia, dobranoc, goł ełej”?
2.
Ominęła mnie
nowelizacja prawa, która pozwala ludziom mieszkać w zoo, a zwierzętom w blokach
mieszkalnych. Bo oto sąsiedzi, którzy wprowadzili się piętro jakieś pół roku temu,
okazali się być słoniami, którzy dla zdrowia robią swymi dwustukilowymi
racicami bezustanne przebieżki po mieszkaniu od 6 rano do północy i
przynajmniej raz w tygodniu generalnie zmieniają wystrój swojego loftu. Uprzedzam
– wcześniej mieszkali tam ludzie, więc straszliwego dudnienia szklanek i okien
za każdym razem, gdy chcieli przejść z pokoju do pokoju, nie było. Uprzedzam
również, że nie mieszkam w bloku z wielkiej płyty, w którym słychać nawet
dyskretne puszczanie bąków przez sąsiada.
3.
Jestem marnym
pedagogiem – wytłumaczyłam, poświęciłam mnóstwo czasu i energii, a i tak trzeci
miesiąc z rzędu słyszę „jak to zrobić? Nie wiem, ratunku!”. A tłumaczyłam
najlepiej jak umiałam, wysmarowałam dyspozycje, siedziałam po godzinach i
wypisywałam instrukcje. Wszystko marność. I zawracanie gitary, którą mam ochotę
roztrzaskać komuś na pustej makówce.
4.
Muszę do
końca stycznia zdać ważny egzamin, do którego nie mam się kiedy uczyć (pisanie
notki zabiera trochę czasu, ale to forma terapii, więc czuję się usprawiedliwiona),
gdyż zasuwam jak królik Duracella z powodu pkt. 1. Znacie kogoś, kto umie wlać
do łba jakieś 20 hektolitrów oleju, aby w końcu mi zatrybił, że nie potrzebuję
6 czy 7 godzin snu, lecz w zupełności wystarczy mi 3?
Podpunkty można mnożyć,
ale nr 4 zaczął wzbudzać we mnie ogromne poczucie winy, tak więc oddalam się w
pośpiechu, by ćwiczyć.
Subskrybuj:
Posty (Atom)









